Қазақстанның Қаржылық мониторинг агенттігі (ҚМА) Қытайдан тауарларды контрабандалық жолмен әкелу схемасын ашты.
ҚМА мәліметтері бойынша, Қытайдан заңсыз тауар әкелумен айналысқан жеке компанияның бір құрылтайшысы мен үш қызметкері түрме жазасына кесілді. Алайда екінші құрылтайшы, бұрынғы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың кіші қарындасы Анипа Назарбаева мемлекеттік органдар тарапынан ешқандай шағымға тап болған жоқ.
Бұл сұрақ туғызады: бұрынғы президенттің туыстары қол сұғылмайтындар ма?
🔸 10 миллиард теңге шығын
Қазақ-Қытай шекарасындағы кеден бекеттерінен күн сайын жүздеген тонна жүк өтеді. Олар камералар, сканерлер және визуалды тексеру арқылы бірнеше деңгейде тексеріледі. Теориялық тұрғыда мұндай жағдайда заңсыз бірдеңе өткізу өте қиын.
Алайда, ҚМА мәлімдеуінше, бірнеше жыл бойы жүк көліктері кеден ережелерін айналып өтіп, тауарларды заңсыз түрде Қазақстанға жеткізген.
Агенттіктің мәліметтері бойынша, Group of the Companies TDA компаниясы 2019 жылдан 2021 жылға дейін Қытайдан 100-ден астам контейнерді контрабандалық жолмен әкелген. Компания иелері әртүрлі фирмалармен жалған келісімдер жасап, жалған шот-фактуралар рәсімдеген. Олар жүктің көлемін немесе құнын азайтып, жалған операциялар жүргізген немесе бір тауарды декларанттап, басқа тауар әкелген.
ҚМА шығынды шамамен 10 миллиард теңгеге бағалайды — бұл төленбеген салықтар мен кедендік баждар. Тергеу барысында мемлекеттік бюджетке 643 миллион теңге өндірілді. Сот 1,3 миллиард теңге тұратын тауарларға, сондай-ақ 300 миллион теңгеге бағаланған жер учаскелеріне, автокөліктерге және басқа мүлікке тыйым салды.
Сонымен қатар, Group of the Companies TDA-мен байланысты 47 серіктес компания мемлекеттік бюджетке 240 миллион теңге салықты өз еріктерімен төледі.
🔸 Кімдер жазаланды?
Group of the Companies TDA-ның екі құрылтайшысы бар: Нұрсұлтан Назарбаевтың қарындасы Анипа Назарбаева және Әли Клышпаев. 21 шілдеде ҚМА компания қызметкерлерінің сотталғаны туралы хабарлады, бұл жергілікті БАҚ-та жаңалық ретінде тарады.
Шын мәнінде, үкім өткен жылдың тамыз айында шығарылған және 2025 жылдың ақпанында күшіне енген. Агенттіктің хабарламаны неге кешіктіріп жариялағаны белгісіз.
Істің басты айыпталушысы – құрылтайшы әрі директор Әли Клышпаев. Алматының Алмалы аудандық соты оны 4,5 жылға бас бостандығынан айырды. Басқа қызметкерлер жеңіл жаза алды: Антон Огай – 4 жыл, Нұрбүби Құрбанова – 1 жыл 4 ай, Қадыр Тілеубергенов – 3 жыл.
Іс материалдарында Анипа Назарбаеваның жалған шот-фактуралар рәсімдеу үшін компаниялар сатып алуға және фирмаларды қайта тіркеуге Әли Клышпаевқа сенімхат бергені айтылған. Осы сенімхат негізінде жалған құжаттар дайындалып, жүктер заңсыз әкелінген.
Анипа Назарбаеваның есімі айыптау қорытындысында және күдіктілердің айғақтарында аталады. Дегенмен, қолда бар ақпарат бойынша, ол сотқа күдікті немесе куәгер ретінде шақырылмаған. Үкімде оның жауапқа тартылғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ.
2022 жылдың мамыр айында Қазақстанның Бас прокуратурасы салықтан жалтару және кедендік рәсімдеудегі бұзушылықтар салдарынан мемлекетке 165 миллиард теңге шығын келгенін хабарлады. Сол хабарламада Group of the Companies TDA 287 миллион теңгеге тауарларды заңсыз әкелгені және оның басшысы ұсталғаны айтылған.
🔸 Қол сұғылмайтындар ма?
Нұрсұлтан Назарбаевтың туыстарына байланысты компаниялар бірнеше рет жанжалдарға іліккен. Алайда бұрынғы президенттің отбасы мүшелері жария түрде түсініктеме немесе пікір білдіруден аулақ болады.
Отбасының негізгі активтері әлі де олардың бақылауында, бұл бұрынғы көшбасшының туыстарының қол сұғылмайтындығы және тергеулердің демонстрациялық сипаты туралы пікірталастарды тудырады.
Сурет azattyq.org сайтынан алынған
