Біз ондаған жылдар бойы «қытайлық қауіптен» қорқып келдік: Қытайдың экспансиясы Қиыр Шығысты, Қазақстанның бір бөлігін, Өзбекстанды, Қырғызстанды қамтиды. КСРО-да осындай қалжың болған – Қытайдың бір партия жиналысында: «Кеңес Одағына 1-2 миллион адамнан тұратын шағын топтармен енеміз» деген кезде.
Бірақ шын мәнінде бұл болжамдар орындалмады! Қытай Орталық Азия елдерінің өміріне басқа жаһандық ойыншыларға қарағанда әлдеқайда аз араласады. Қытай әскери базаларды орналастырмайды, саяси өмірге араласпайды, реформаларды, сөз бостандығын, саяси тұтқындарды босатуды талап етпейді, ЛГБТ қауымдастығын қорғамайды …
Біздің елдерде Қытай сауда мен инвестицияға баса назар аударады.
Бірақ, олар айтқандай, бәрі соншалықты анық емес. Жақынырақ тексерген кезде көптеген сұрақтар туындайды. Қытай неге сонша арзан несие береді? Неліктен көптеген инвестициялық келісімдер жария емес? Неліктен инвестициялар көбінесе тиімсіз жобаларға түседі?
Қытайдың Орталық Азияға салған инвестициясы миллиардтаған долларды құрайды, ал Қазақстанның Қытай алдындағы қарызы, мысалы, шамамен 9 миллиард долларды құрайды. Бірақ басқа елдермен салыстырғанда бұл көрсеткіштер соншалықты әсерлі емес. Мысалы, Ресей Қытайға 90 миллиард доллардан астам қарыз болса, АҚШ қарызы триллион доллардан асты.
Сонда шынымен не болып жатыр? Қытай Орталық Азия елдерінен не қалайды?
«Қытай қаупі» туралы сарапшылардың пікірлері — AIRAN YouTube арнасындағы бейнеде.
