Іле Алатауының предгорьелерінде тау ауасы мен қалың ормандар қоршап тұрған шамамен төрт гектар жер телімі орналасқан. Orda.kz басылымы атап өткендей, бұл жер компаниялар арасында бірнеше рет ауысып, олардың көбі Тимур Құлыбаевпен байланысты. Негізінде, телім аффиляцияланған құрылымдардың жабық шеңберінде айналып жүрген, бұл ақырында мемлекетпен сот дауының негізі болды. Orda.kz зерттеуі іс материалдары негізінде осы корпоративтік тізбектің мәліметтерін ашты.
Жер телімі қазіргі уақытта Almaty Resort деп аталатын санаторий аумағына жанасады. Курорттың ресми сайтында оның Іле Алатауының етегінде теңіз деңгейінен 1052 метр биіктікте орналасқаны, серуендік терренкурлар, тыныс жолдарына пайдалы әртүрлі ағаштары бар орман массиві, сондай-ақ 3000 метр тереңдіктегі өз бұлағынан шығатын табиғи йоды бар минералды су (бетке шыққанда температурасы 42 °C) ерекше атап өтілген.
Дәл осы көркем аумақтағы жер телімдерінің бірінің айналасында мемлекет ұзақ сот талқылауын жүргізді.
Бәрі қалай басталды: мемлекеттік жер және санаторий
Тарих 2007 жылдан басталады, сол кезде санаторий аумағы Алматы облысында болған. Қарасай ауданының әкімі «Алматы санаторийі» АҚ-ға санаторий-курорттық құрылыс үшін 25,3790 га жер телімін сату келісімі бойынша 12 181 920 теңгеге берген. Бір жылдан кейін жер бөлінді: 21,1790 га санаторийде қалды, ал 4,2 га аукционға шығарылды.
Аукционға екі компания қатысты — «Бар Тас Холдинг» ЖШС және «KZ Real Estate Group» ЖШС. Соңғысы жеңімпаз болып, 2008 жылы жерді көп салалы клиникалық стационар салу міндеттемесімен 2 024 568 000 теңгеге сатып алды. Алайда клиника ешқашан салынбады, ал жер көп ұзамай компаниялар арасында ауыса бастады.
Нақты бәсекесіз аукцион
17 жылдан кейін прокурорлық тексеру көрсеткендей, аукцион ауыр бұзушылықтармен өткізілген. Мемлекеттік кірістер органдарының мәліметтері бойынша, қатысушылардың ешқайсысы жердің мақсатты пайдалануына (санаторий үшін сауықтыру мақсаты) сәйкес келмеген:
- «KZ Real Estate Group» ЖШС тұрғын үй құрылысымен айналысқан;
- «Бар Тас Холдинг» ЖШС — геологиялық барлаумен.
Осыған қарамастан, екі компания да саудаға жіберілген. Orda.kz зерттеуі бойынша, қатысушылар Тимур Құлыбаевқа тиесілі «Кипрос» ЖШС арқылы байланысты болған. Мұндай жағдайда нақты бәсеке туралы айту мүмкін емес — сауда формальды сипатта болған. 2008 жылы бұл сәйкессіздіктерге көз жұма қараған сияқты.
Жер телімінің кейінгі тағдыры шеңбер бойынша қозғалысты еске түсіреді:
- 2012 жылғы 17 сәуірде «KZ Real Estate Group» ЖШС жерді қарызды өтеу үшін Невис аралында тіркелген Eastwest Invest Group S.A. шетелдік компаниясына берді.
- 2012 жылғы 25 мамырда офшор телімді «Кипрос» ЖШС-ға 3,5 млн АҚШ долларына сатты.
2014 жылы президент жарлығымен телім Алматыға қосылды, оның ауданы 3,9940 га-ға дейін қысқарды. 2017 жылғы 27 қарашада «Алматы санаторийі» АҚ қайта ұйымдастырылып, Президент іс басқармасы Медициналық орталығына толық тиесілі «Оқ-Жетпес» емдеу-сауықтыру кешенінің филиалы болып кірді.
Сол уақытта телімде құрылыс басталған еді. 2017 жылғы 6 қазанда «Кипрос» жерді аяқталмаған құрылыспен бірге өзінің еншілес Emdey Group компаниясының жарғылық капиталына қосты (активті 516 231 000 теңгеге бағалады). 20 күннен кейін Emdey Group оны өзінің «қыз» компаниясы — «Mediluxe» ЖШС-ға берді. Orda.kz басылымы баса айтқандай, көптеген қайта сатулар мен берулерге қарамастан, жер Құлыбаевпен байланысты аффиляцияланған компаниялардың бір шеңберінде бақылауда қалды.
Жер телімінің орналасқан жері
Телімді көпшілік кадастрлік картада және 2GIS-те табуға болады: ол Almaty Resort пен Zhailjau гольф-курортының арасында орналасқан. 2GIS-те тасталған құрылыстың суреттері бар — бәлкім, дәл сол аяқталмаған клиникалық стационар. Ерекше атап өтерлік, 2023 жылы локацияға бір пайдаланушы түсініктеме қалдырған: «Шалдың сарайы».
Прокуратураның бұл телімге қызығушылығы кездейсоқ емес. Жер заңнамасын сақтау тексерісі сату тарихының басынан күмәнді екенін тез көрсетті. Orda.kz басылымы атап өткендей, Алматы прокуратурасы жердің жеке меншікке заңсыз шығарылғанын, әсіресе акционерлік қоғам меншігінен заңсыз шығарылғанын анықтады. Мемлекеттік мүлік комитетінің жазбаша келісімі болмаған, директорлар кеңесінде оның өкілдерінің қатысуы расталмаған, ал телімді сату туралы шешім жарғы талабы бойынша акционерлердің жалпы жиналысында бекітілмеген.
Прокуратура 2008-2017 жылдардағы барлық мәмілелерді жарамсыз деп тану және телімді санаторийге қайтаруды талап етті. Сот бұл позицияны қолдап, 2025 жылғы желтоқсанда тиісті шешім шығарды.
2022 жылғы Қаңтар оқиғаларынан кейін және активтерді қайтару курсы жарияланған соң Нұрсұлтан Назарбаевтың күйеу баласы шығындар кезеңіне тап болды. Мемлекет Құлыбаевпен байланысты компаниялар иелік еткен жерлерді жүйелі түрде қайтарып жатыр — олардың дерлік барлығы ең қымбат және стратегиялық пайдалы локацияларда. Соңғы үш жылда ҚазҰУ аумағындағы телімдер, сондай-ақ Атырау және Маңғыстау облыстарындағы жерлер мемлекет меншігіне қайтарылды, басқа активтерді, соның ішінде ірі мұнай нысандарын айтпағанда. Желтоқсан басында қайтарылған активтерді басқару компаниясы Құлыбаевтың компания акцияларын сатуға қойды. Осы фонда Іле Алатауы етегіндегі жер тарихы ерекшелік емес, керісінше, даулы қайтарулардың тағы бір буыны.
Дереккөз: https://orda.kz/kak-rajskaja-zemlja-v-almaty-okazalas-v-rukah-kulibaeva-i-pochemu-gosudarstvo-otobralo-ee-cherez-17-let-410335/
